Recensies - Gezel in marmer Anjet Daanje
Waarom niet? vroeg ik verbaasd. Tja vakman... Dat riekt naar behendigheid, een kunstje, zo legde hij uit. En een kunstje, zo begreep ik, is heel wat anders dan kunst.
Over het verschil tussen vakmannen en kunstenaars schreef Anjet Daanje een bijzondere roman, Gezel in marmer. Een opzienbarende roman eigenlijk, ware het niet dat hij sinds verschijnen, ruim twee maanden geleden, nog maar weinig opzien gebaard heeft. Over het hoofd gezien misschien tijdens alle rumoer rond de boekenweek. In korte hoofdstuk-
ken, telkens getooid met de titel van een beeld en het jaar waarin het is gemaakt, voert Daanje de le-
zer de wereld van de beeldhouwers in, om preciezer te zijn de Mirandol Studio's die gemodelleerd lijken naar de beeldhouwwerkplaatsen zoals je die in Pietrasanta, Toscane, vindt. In deze studio's werken de steenhouwers, de artigiani oftewel de ambachtslui, aan de beelden die door de beeldhouwers, de kunstenaars, zijn ontworpen.
In het eerste hoofdstuk zet Daanje als in een kiemcel de reikwijdte van haar drama uiteen, dat in
de volgende bijna 400 pagina's grillig uitwaaiert en onontkoombaar zijn beslag zal krijgen. [...]
De toon is gezet. Níet de voor de hand liggende toon van wederzijdse afhankelijkheid, onderlinge concurrentie en jaloezie, maar uitdrukkelijk een toon die zacht is en gecompliceerd. Marin heeft na zoveel jaren haar manier gevonden om zich als kunstenaar te presenteren zonder dat ze haar handen nog vuil hoeft te maken. Nan ziet het aan, doet haar werk in de schaduw en heeft daar vrede mee. Toch blijkt uit de vervolghoofdstukken, die in tijd heen en weer schieten tussen verleden en toekomst en uiteindelijk alle 26 jaren van dit verbond omvatten, dat er het nodige gepasseerd is tussen Nan en Marin. Tot persoonlijk verraad op liefdesgebied aan toe. Niemand in Nans omgeving, haar man, haar dochter, haar collega-artigiani, begrijpt dan ook de loyaliteit van Nan aan Marin. Er verschijnt pas een barst in haar loyaliteit als Nan zich miskend voelt door haar opdrachtgeefster, waarna een onomkeerbaar proces op gang wordt gebracht.
V-79 V-80